Madenlerin kullanıldığı yerler - 1
Madenlerin kullanıldığı yerler - 1
MADENLERİN KULLANILDIĞI YERLER - 1
Alçıtaşı: İnşaat, kimya, çimento, tarım, tıp sanayilerinde ve radyoaktif
artıkların örtülmesinde,
Altın: Kuyumculuk, diş hekimliği , endüstri alaşımlarında, para yapımında,
iletken yapımında,
Pallladyum, platinyum, gümüş altının yerine kullanılabilmektedir.
Aluminyum: En önemli kullanım alanı elektrik iletimidir.Bakır, elektrik ile
ilgili kullanım alanlarında, magnezyum, titanyum ve çelik yapı ve yer taşıma
sistemlerinde, değişik metal bileşimleri, tahta ve çelik inşaat sektöründe,
Alunit: Gübre, çimento, seramik, şap, şeker, boya, kağıt, ilaç, sanayilerinde.
Antimuan: Kablo kaplama, döküm, folyo, havai fişek, seramik, cam, özel alaşımlı
çelik, ateşe dayanıklı madde ve askeri malzeme yapımında, akü üretiminde,
Krom, titanyum, çinko, zirkonyum ile olan bileşikleri boyada pigment ve sır
malzemesi olarak, kadmiyum, bakır, seletit, streonsiyum bileşikleri kurşunun
serleşmesinde, organik bileşikleri yanmayı geciktirici olarak kullanılır.
Apatit: Gübre ve fosforlu asit üretiminde kullanılmaktadır.
Arduvaz: Yazı tahtası, kiremit ve bilardo masası yapımında,
Asbest:İnşaat, makine, tekstil, boru, kağıt, kimya, boya, şeker, otomotiv
sektöründe,
Bakır:Elektrik, elektronit, inşaat, kimya, turistik eşya, radyatör, boru,
kimya, mühimmat yapımında,
Elektrik kablolarında, elektrikli malzemelerde, otomobil radyatörlerinde,
buzdolaplarında soğutucu tüplerde, titanyum ve çelik ısı değişim plakaları,
optik fiber kablolar iletişim uygulamalarında, su borusu, bazı boru bağlantı
elemanları gibi malzemelerinde bakır yerine plastik kullanılabilmektedir.
Barit: Sondaj çamurunda, boya, şeker, deri, elektronik, metalurji, seramik, cam,
lastik sanayiinde,
Baritin kullanıldığı en büyük alan petrol aramacılığında yapılan derin
sondajlardır. Derin sondajlarda barit yerine selestin, ilmenit demir cevheri ve
Almanya'da üretilen sentetik hematit barit yerine kullanılabilmektedir. Ancak
barit kullanımına ciddi bir alternatif değildirler.
Bentonit:Çok boyutlu ve değişik özelliklerinden dolayı, bentonitler çok geniş
bir alanda kullanılmaktadır. Başlıcaları şunlardır.
Döküm kalıplarının yapımında döküm kumunun birbirine bağlanmasının sağlamak
amacı ile kullanılmaktadır. Refrakter karakterli ve üretim esnasında çıkan
çeşitli gazları geçirgen özelliğinden dolayı gazların ortamdan uzaklaşmasını
sağlar.
Kağıt hamuruna katılırlarsa ince bünyeli dayanıklı ve temiz yüzeyli kağıdın
elde edilmesi sağlanır. Bunun için bentonitin topraksız , sabun kayganlığında
ve beyaz olması gerekir.
Muşamba perde kumaş kordon vb. malzemenin üretiminde dolgu maddesi olarak
kullanılırlar. Lastik üretiminde de yine dolgu maddesi olabilirler.
Seramikçilikte ek hammadde olarak yararlanılarak üretilecek seramik malzemelere
plastikte ve mukavemet kazandırır.
Refrakter killere karıştırılarak refrakter malzeme üretiminde
kullanıldıklarında üretim cihazların birkaç on misli dayanıklılık kazandırır.
Portland çimentosunu teşkil edecek karışıma % 1 oranında bentonit eklendiğinde,
üretim çimentosunun mekanik mukavemetinin arttığı ve donma süresinin kısaldığı
belirlenmiştir.
Arıtma tesislerinde geniş şekilde yararlanılır.
Sondajcılık sektöründe çok önemli bir maddedir. Bentonit matkap tarafından
parçalanan kaya parçacıklarını sirkülasyon yoluyla yüzeye taşınmasını sağlar.
Sodaj esnasında delinen kuyunun cıdarında sızdırmaz bir tabaka oluşturarak
sondaj suyunun kaçmasını önler. Sondajın durması esnasında jel oluşturarak
kırılan parçaların tabana çökerek kuyunun tıkanmasını ve tijlerin sıkışmasını
önler.
Bentonit ayrıca kurşun kalem, renkli kalem pastel boya, camcı, macunu macun
tutkal yapımında dolgu veya ara madde olarak kullanılır.
Alçıda donma süresini kısaltıcı madde olarak yararlanılır.
Bentonit doğrudan temizleyici bir madde olup saf haliyle sabunun % 20-50 'si
kadar etkilidir. Bu bakımdan sabun veya diğer temizleyicilerin yapımında da
geniş şekilde yararlanılır.
Boksit: Alüminyum üretiminde, aşındırıcı malzeme, alüminyumlu çimento,
refrakter tuğla, sıva yapımında ve kimya endüstrisinde,
Boksit sanayi boyutunda alüminyum üretiminde kullanılan tek hammaddedir. Buna
rağmen anartosit, alunit, kömür atıkları, şistler diğer alümina kaynaklarıdır.
Bu kaynaklardan kullanımı tesis ve yeni teknolojiler gerektirir. Ancak
refrakter, alüminyumlu kimyasallar ve aşındırıcı üretiminde, Kynanit ve
sillimanitten üretilen sentetik mullit boksitli refrakter yerine
kullanılabilir. Silikon karbit ve alümina zirkon boksitli aşındırıcılar pahalı
olmalarına karşın boksit kökenli aşındırıcılar yerine kullanılabilmektedir.
Bor: Borun kullanım alanları:
Cam Sanayii (Kolemanit)
Porselen ve Emaye Sanayii (ham bor ve rafine bor), temizleme ve beyazlatma
(Sodyum Perborat),
Tarım (Sodyum Pentaborat, Metaborat)
Abrasif (Bor Karbür, Bor Nitrür, Titanyum Borür)
Refrakter Sanayii (Bor elyafı, Stabor, Seramik, Metalik borürler),
Metalürji Sanayi (ham bor, rafine borlar, fluoboratlar, ferroborlar)
Yanmayı Önleyici (çinko borat, baryum borat, bor fosfat, amonyum fluoboratlar),
Kimyasal tepkime (alkilleşme, polimerileşme, izomerleşme),
Fotoğrafçılık, Tekstil yıkaması, Yapıştırıcılar, haşere öldürücüler, protein
ayrıştırılması, boru çekme ve tel çekme, Dericilikte (kireç söktürücü), Ahşap
malzemede küflenmeyi önleyici
Borun, sabun, deterjan, kaplama, yalıtım kullanım alanlarında değişik
malzemeler kullanmak mümkündür. Örneğin sabun sektöründe, Na ve K yağ asitlerinin
tuzları genellikle temizleme ve emülsiyon malzemeleri olarak kullanılır.
Deterjan sektöründe klorin ağartıcılar veya enzimler kullanılabilir. Doğal soda
da boru ikame eden bir mineraldir.
Civa: Tıp alanında, elektronik ve boya sanayilerinde soda ve klor üretiminde,
ölçü aletleri sanayilerinde,
Çinko: Galvanizli saç üretimi ile otomotiv endüstrisinde, döküm kalıpları
olarak yağlı boya ve lastik üretiminde,
Demiremir-çelik endüstrisinde,
Disten: Refrakter harç ve sıva üretiminde, yüksek alüminli ateş tuğlası
üretiminde ve diğer seramik hamurlarında kullanılmaktadır.
Disten, andaluzit ve sillimanit gibi yüksek sıcaklıkta çok üstün vasfı
refrakter bir malzeme olduğundan refrakter tuğlalar üretiminde önemli ölçüde
yararlanılır. Çelik ve cam endüstrisi ; çimento fırınları, petrokimya ve
seramik sektörü kullanıldığı başlıca alanlardır.
Demirçelik sanayiinde potalarda kullanılan andaluzitli tuğlalardan iyi sonuçlar
alınmaktadır.
Diyatomit: Şeker, asit vb. maddelerin süzdürülmesinde filitre olarak, boya,
cila, haşere ilacı yapımında dolgu maddesi olarak, ısı ve ses yalıtım malzemesi
olarak kullanılır.
Diyatomitin yaygın olarak fitrelemede kullanılmaktadır. İşlenmiş diatomitin
%85-90 oranında gözenekliliği başta bütün şeker sektörünün bira, şarap viski
gibi içkilerin, yüzme havuzlarının, bütün meyve ve sebze sularının artık
malzemeden ayıklanmasında kullanılır. Diyatomit az olan ülkeler, onun yerine
asbesti kullanmaktadır.
Diyatomit, endüstri sahalarındaki atıkların, şehir sularının, kimyasal ara
maddelerin, madeni ve nebati yağların filtrasyonunda da kullanılmaktadır.
Diyatomit hafifliği, dayanıklılığı kimyasal yönden nötrlüğü ısı ses ve
elektriğe karşı duyarsızlığı , boyalarda , plastik ve lastik eşyalarda, kağıda,
ilaçlarda, kozmetik alanda , cila kibrit, diş macunu vb. ürünlerde etkili
şekilde dolgu maddesi olarak yararlanılmaktadır.
Bazı diyatomitlerin %94 gibi yüksek oranda silis içermeleri onları kimyasal
reaksiyonlara karşı çok dayanaklı hale getirmektedir. 1430' derece gibi üst
seviyedeki ergime sıcaklığı da bu özelliğini artırır. Bu tür ditatomitler ısıyı
sesi ve elektriğe karşı izolasyon maddesi olarak kullanılmaktadır.
Diyatomitler kendi ağırlıklarının 3-4 katı kadar sıvı emebildikleri için kedi,
köpek vb hayvanların idrar atıklarını çok iyi absorbe etmek amacı ile de
kullanılır.
Diyatomitler , ayrıca kimyasal işlemlerde katalizör taşıyıcı bazı ortamlar için
aşındırıcı ve yüzey temizleyici olarak da kullanılır.
Dolomitemir çelik sanayii başta olmak üzere azot, şişe ve cam, seramik ve
porselen sanayileri ile ziraat ve inşaat sektörlerinde kullanılır.
Dolomitin kullanıldığı önemli alanlardan biri, fiziksel özelliklerine yani
sertliğine ve dayanıklılığına bağlı olarak, mıcır ile beraber karayolu ve
demiryolu malzemesi veya betonarma yapımında çimentoya karıştırılır ve harç
malzemesi şeklinde değerlendirilir.
Dolomit çimento, dolomitik sönmemiş kireç cam ve soda üretiminde hammaddede,
demir çelik sanayiinde sinter yüksek fırınlarda refrakter malzeme ve curuf
arıtıcı eleman, beyazlatıcı boya, dolgu maddesi olarak da kullanılmaktadır.
Demir sektöründe kullanılan dolomitlerde, MgO'in en az % 18.5 CaO'in en fazla %
33.SiO2+Al2O3'in en fazla % 25 ve kükürtün en fazla % 0.5 oranlarında olmaları
gerekmektedir.
Şişe ve cam endüstrisinde kullanılan dolomitlerde ise, MgO en az % 20, CaO en
fazla % 29.5, SiO2+Al2O3 en fazla % 2,82 ve kükürt en fazla % 0.92 oranlarında
olmalıdır.
Feldispat: Feldispatlar dünyada ve Türkiye'de cam sanayiinde, seramik
sektöründe, kaynak elektrodu üretiminde, boya yapımında ve plastik madde elde
edilmesinde kullanılır.
Türkiye'nin feldispat tüketiminde etkili sektörler ise seramik ve cam
sanayileridir.
İnşaat tuğlalarını ve killerin dışında kaolin-kuvars-feldispat içeren
karışımlardan porselen mutfak ve süs eşyaları, lavabolar, klozetler ve benzerleri
gibi gereçler, elektrik enerjisinin naklinde elekroporselenler, yer ve duvar
karoları üretilmektedir.
Porselen ve seramik sanayiinin kil, kaloin,kuvars, ve feldispat gibi dört ana
hammaddesinin ve kalsiyum ve kalsiyum karbonatla vollastonit gibi iki yardımcı
elemanlarının bu üretimdeki esas görevleri ve genel özellik girdileri kısaca
şöyle özetlenebilir.
Feldispatlar, seramiğin pişirilmesi esnasında bünyede doğması ve gelişmesi gereken içsel ergimeyi sağlamakta ve hızlandırmaktadır. Böylece doğal karışımın fiziksel özelliği ve bileşim giderek değişmekte ham malzeme porselen seramik madde haline gelmektedir.
kullanılır kullanım alanlar madenlerin kullanım alanları madenler madenler nerelerde kullanılır madenler hakkında bilgi madenlerin kullanıldığı yerler Türkiye yapımında Diyatomit
2012-12-12 tarihinde Dosyabak.com tarafından Araştırmalar FenveTeknoloji kategorisine eklenen bu içerik toplam 4952 kez ve en son 2026-06-09 03:49:38 tarihinde görüntülenmiş.